తులసి కళ్యాణం
ఉత్థాన ద్వాదశినాడు తులసి కల్యాణం
కార్తీక శుక్ల ద్వాదశిని ఉత్థాన ద్వాదశి అంటారు. ఈ ఉత్థాన ద్వాదశినాడు తులసి మొక్కకి కల్యాణం చేస్తారు. ఈ పుణ్యదినానికి సంబంధించిన అంశాలను ఒకసారు గుర్తుచేసుకుందాం.
ఉత్థాన ద్వాదశినాడు తులసి, విష్ణుమూర్తిని వివాహం చేసుకున్నట్లు పూరాణాలు చెప్తున్నాయి. కనుక ఈరోజు తులసి కొమ్మను వధువుగా అలంకరిస్తారు. విష్ణుస్వరూపంగా భావించే ఉసిరి మొక్క కొమ్మను తెచ్చి తులసితో కల్యాణం జరిపిస్తారు. కొందరు కార్తీక శుక్ల ద్వాదశి నాడు తులసి మొక్క వద్ద, ఉసిరి మొక్కలను నాటుతారు. పురాణ కథనాన్ని అనుసరించి, తులసి కల్యాణం కథ ఇలా సాగుతుంది.
దేవదానవులు అమృతం కోసం సాగరాన్ని మధించినప్పుడు లక్ష్మీదేవికి సహోదరిగా తులసి పుట్టుకొచ్చింది. అప్పుడు తులసి కూడా విష్ణుమూర్తిని ఆరాధించింది. పెళ్ళి చేసుకోవాలని కలలు కంది. అయితే, అప్పటికే లక్ష్మీదేవి విష్ణువుకు భార్య అయ్యుండటాన సహజంగానే ఆమెకి తులసిమీద మహా కోపం వచ్చింది. తన పెనిమిటికి మరో భార్య ఏమిటి అని చిరాకుపడి, తులసిని ''నువ్వు మొక్కగా మారిపో'' అని శపించింది.
అయితే, తనపట్ల అంత ఆరాధన పెంచుకున్న తులసి, ఒక మొక్కగా మారిపోవడం విష్ణుమూర్తిని బాధించింది. అందుకే తులసితో ''తులసీ! బాధపడకు..భవిష్యత్తులో నీ కోరిక తప్పకుండా నెరవేరుతుంది.. నేను సాలిగ్రామ రూపంలో ఉన్నప్పుడు నువ్వు నాకు బాగా దగ్గరౌతావు. తులసి ఆకుల రూపంలో ఇళ్ళలో, దేవాలయాల్లో తులసి ఆకులతో నన్ను పూజిస్తారు. అంతేకాదు, భక్తులందరూ నిన్ను ఎంతో పవిత్రంగా భావించి ఇళ్ళలో తులసిమొక్కను నాటుకుని పూజిస్తారు. నీకు నీళ్ళు పోసేటప్పుడు భక్తిగా నమస్కరిస్తారు. నీ ముందు దీపం వెలిగించి పూజిస్తారు. కార్తీక శుక్ల ద్వాదశినాడు నీతో నాకు కల్యాణం చేస్తారు. అప్పుడు నీ కోరిక తీరి సంతృప్తి చెందుతావు'' అంటూ ఓదార్చి, దీవించాడు.
ఆ విధంగా తులసిమొక్క కు ఎనలేని పవిత్రత చేకూరింది. తులసిమొక్కలో ఎన్నో ఔషధ గుణాలు కూడా ఉన్నాయని మనకు తెలుసు. ఏ రకంగా చూసినా తులసిమొక్క మనకు ఆరాధ్యం.
యన్మూలే సర్వ తీర్థాని యన్మధ్యే సర్వ దేవతా |
యథాగ్రే సర్వ వేదశ్చ తులసీ త్వం నామం మధ్యం ||
అనే శ్లోకాన్ని పఠిస్తూ తులసికోటకు పసుపు కుంకుమలు పెట్టి, తులసివనాన్ని భక్తిగా పూజిస్తాం.
కార్తీక శుక్ల ద్వాదశి లేదా ఉత్థాన ద్వాదశి నాడు విష్ణుమూర్తితో తులసిమొక్కకు కల్యాణం జరిపించి తీర్ధ ప్రసాదాలు తీసుకోవడం ఆచారంగా కొనసాగుతోంది.
తులసి కళ్యాణం అని కూడా పిలుస్తారు , ఒక హిందూ పండుగ, దీనిలో ఒక తులసి మొక్క లేదా పవిత్ర తులసి ( లక్ష్మి యొక్క వ్యక్తిత్వం ) మరియు శాలిగ్రామం లేదా ఉసిరి కొమ్మ (వ్యక్తీకరణలు) మధ్య లాంఛనప్రాయమైన ఆచార వివాహం జరుగుతుంది. విష్ణు ). తులసి వివాహ వర్షాకాలం ముగింపు మరియు హిందూ మతంలో వివాహ సీజన్ ప్రారంభాన్ని సూచిస్తుంది .
ప్రబోధిని ఏకాదశి ( హిందూ మాసం కార్తీకం యొక్క ప్రకాశవంతమైన పక్షంలోని పదకొండవ లేదా పన్నెండవ చంద్ర రోజు ) మరియు కార్తీక పూర్ణిమ (నెలలో పౌర్ణమి) మధ్య ఎప్పుడైనా ఆచార పండుగను నిర్వహిస్తారు . రోజు ప్రాంతీయంగా మారుతూ ఉంటుంది.
పురాణం
స్కంద పురాణం , పద్మ పురాణం , అలాగే శివ పురాణం వంటి హిందూ గ్రంథాలు అసురులు, బృందా మరియు ఆమె భర్త జలంధర కథలో తులసిని కలిగి ఉన్నాయి . జలంధరను వివాహమాడిన వృందా విష్ణువు యొక్క పవిత్ర భక్తురాలుగా వర్ణించబడింది. వృందా యొక్క విశ్వసనీయత కారణంగా, జలంధరకు దేవతలచే కూడా అజేయంగా ఉండే శక్తి ఉంది. ఒకరోజు, నారదుడి నుండి పార్వతి అందం యొక్క వివరాలను విన్న జలంధరు, పార్వతి భర్త అయిన శివుడిని తనకు అప్పగించమని కోరతాడు, అది ఇద్దరి మధ్య యుద్ధం జరుగుతుంది. మధ్యలో, జలంధర తన భ్రమ కలిగించే కళలను ఉపయోగిస్తాడు మరియు శివుడి వేషంలో పార్వతిని అపహరించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. పార్వతి అతని ఉపాయాన్ని గ్రహించినప్పుడు, ఆమె తప్పించుకుని, బృందానికి కూడా అదే వంచన ఎదురవుతుందని విష్ణువును ప్రార్థిస్తుంది.
వృందా తన భర్తను గేదెపై కూర్చోబెట్టడాన్ని చూసిన ఒక అరిష్ట పీడకలని అందుకుంటుంది. కలవరపడిన వృందా ఒక పార్కులో నడవడం ద్వారా శాంతిని కనుగొనడానికి ప్రయత్నిస్తుంది, కానీ ఇద్దరు రాక్షసులను చూసి భయపడుతుంది . విష్ణువు, ఋషి వేషంలో, బృందాని రక్షించి, ఆమె భర్త చనిపోయాడని వెల్లడిస్తుంది. పడిపోయిన తన భర్తను బ్రతికించమని ఋషిని కోరుతుంది. విష్ణువు ఆమె భర్త జలంధరుని వేషధారణతో బృందాని మోసం చేస్తాడు, తద్వారా ఆమె పవిత్రతను విచ్ఛిన్నం చేస్తాడు. వృందా ఈ విషయాన్ని గ్రహించినప్పుడు, తన భార్య కూడా అతని నుండి వేరు చేయబడుతుందని (రామాయణంలో చిత్రీకరించబడినట్లుగా , సీత రాముడి నుండి వేరు చేయబడినప్పుడు) మరియు ఆత్మ హత్య చేసుకుంటుందని ఆమె విష్ణువును శపిస్తుంది . ఆమె పవిత్రత ఇప్పుడు విచ్ఛిన్నమైంది, శివుడు జలంధరను ఓడించగలడు.
యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత, విష్ణువు ఇంకా అందమైన బృందా మరణంతో బాధపడ్డాడు మరియు ఆమె చితి నుండి కదలడానికి నిరాకరిస్తాడు. సత్వ , రజస్సు మరియు తామస గుణాలను సూచించే విష్ణువు నివసించే చోట నాటడానికి మూడు విత్తనాలను అందించే ప్రకృతి యొక్క వ్యక్తిత్వ శక్తి అయిన ప్రకృతిని దేవతలు ప్రార్థిస్తారు . విత్తనాలు మూడు మొక్కలుగా పెరుగుతాయి, ధాత్రి , మాలతి మరియు తులసి , వారు ముగ్గురు స్త్రీలు, స్వరా , లక్ష్మి మరియు గౌరీగా వర్ణించబడ్డారు . ఈ అద్భుత స్త్రీలను చూసి విష్ణువు మోహానికి లోనవుతాడు. మాలతి విష్ణువు యొక్క శక్తి పట్ల అసూయపడేదిగా పరిగణించబడుతుంది , (ఆమె లక్ష్మి యొక్క దైవిక శక్తి నుండి జన్మించింది మరియు శ్రేయస్సు యొక్క దేవత కూడా విష్ణువు యొక్క దైవిక శక్తిగా పరిగణించబడుతుంది) ఆమె ఖండించబడింది. అయితే, ధాత్రి మరియు తులసీ దేవతలు విష్ణువు పట్ల నిజమైన ప్రేమను కలిగి ఉంటారు మరియు అతని కష్టాలను మరచిపోయేలా చేస్తారు. వారు విష్ణువుతో పాటు వైకుంఠానికి వెళతారు మరియు అతనిని ఎంతో సంతోషపెట్టి ఆనందిస్తారు.
ఈ పురాణం యొక్క వైవిధ్యంలో, వృందా తన భర్త యొక్క అంత్యక్రియల చితిలో తనను తాను కాల్చుకుంది , కానీ విష్ణువు ఆమె భూమిపై తులసి మొక్క రూపంలో అవతరించినట్లు నిర్ధారిస్తుంది. ఆమె తులసి అనే దేవత హోదాను పొందుతుంది , అయితే ఆమె భూసంబంధమైన రూపం తులసి మొక్క.
జనాదరణ పొందిన సంప్రదాయంలో, విష్ణువు తన తదుపరి జన్మలో వృందాను వివాహం చేసుకోమని ఆశీర్వదించిన ప్రకారం, విష్ణువు - శాలిగ్రామ రూపంలో - ప్రబోధిని ఏకాదశి నాడు తులసిని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఈ సంఘటనకు గుర్తుగా తులసీ వివాహ వేడుకను నిర్వహిస్తారు.
ఈ రోజున లక్ష్మి ఒక రాక్షసుడిని సంహరించి, తులసి మొక్కగా భూమిపై ఉండిపోయిందని మరొక చిన్న పురాణం వివరిస్తుంది.
ఒక వైష్ణవ పురాణం తులసిని సముద్ర మంథానానికి సంబంధించింది , ఇది దేవతలు మరియు అసురులచే విశ్వ సముద్రాన్ని మథనం చేస్తుంది . మథనం ముగింపులో, ధన్వంతరి అమృతంతో (అమరత్వం యొక్క అమృతం) సముద్రం నుండి పైకి లేచాడు . విష్ణువు దానిని దేవతల కోసం సేకరించి, అసురులకు విజయవంతంగా తిరస్కరించాడు. విష్ణువు సంతోషకరమైన కన్నీళ్లు కార్చినట్లు భావిస్తారు, అందులో మొదటిది అమృతం లోపల పడి, తులసిని ఏర్పరచింది, ఆమె మాజీ వివాహం చేసుకుంది.
వేడుకలు
విష్ణు/కృష్ణుడికి తులసి వివాహ వేడుక సాంప్రదాయ హిందూ వివాహాన్ని పోలి ఉంటుంది. వివాహ వేడుక గృహాలలో మరియు దేవాలయాలలో నిర్వహించబడుతుంది, ఇక్కడ వేడుక ప్రారంభమయ్యే సాయంత్రం వరకు ఉపవాసం ఉంటుంది. ఇంటి ప్రాంగణం చుట్టూ ఒక మండపం (వివాహ బూత్) నిర్మించబడింది, ఇక్కడ తులసి మొక్కను సాధారణంగా ప్రాంగణం మధ్యలో తులసి బృందావనం అని పిలువబడే ఇటుక ప్లాస్టర్లో నాటుతారు . వృందా యొక్క ఆత్మ రాత్రిపూట మొక్కలో నివసిస్తుందని మరియు ఉదయం బయలుదేరుతుందని నమ్ముతారు. వధువు తులసికి చీర మరియు చెవిపోగులు మరియు నెక్లెస్లతో సహా ఆభరణాలు ధరించారు . తులసికి బిందీ మరియు ముక్కు ఉంగరంతో కూడిన మానవ కాగితపు ముఖం జతచేయబడవచ్చు. వరుడు ఇత్తడి చిత్రం లేదా విష్ణువు, కృష్ణుడు, బలరాముడు లేదా చాలా తరచుగా శాలిగ్రామ రాయి - విష్ణువు యొక్క చిహ్నం. చిత్రం ధోతీ ధరించి ఉంది . వివాహానికి ముందు విష్ణువు మరియు తులసి ఇద్దరినీ స్నానం చేసి పూలతో, పూలమాలలతో అలంకరిస్తారు. వేడుకలో జంట కాటన్ దారం (మాల)తో ముడిపడి ఉంటుంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ
Tulasi Kaḷyāṇaṁ (తులసి కళ్యాణం) ప్రధానంగా కార్తీక శుక్ల ద్వాదశి (కార్తీక మాసం వృద్ధి చెందుతున్న చంద్రుని దశ 12వ రోజు) లేదా ఉత్థాన ద్వాదశి లేదా క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి నాడు జరుపుకుంటారు . విష్ణువు ఉసిరి మొక్క రూపంలో పూజిస్తారు . ఉసిరి చెట్టు కొమ్మను తులసి బృందావనంలో ఉంచుతారు . తులసిని వధువులా అలంకరించారు, ఆభరణాలతో పూర్తి చేస్తారు. షోడశోపచారాలతో పూజ చేస్తారు , ఇది కొన్నిసార్లు ఇతర ఉపచారాలతో భర్తీ చేయబడుతుంది
Comments
Post a Comment